Nga Amelia Guri
Në një kohë ku bota shpesh duket e mbushur me individualizëm, ndihma e thjeshtë – një akt që për disa mund të duket i zakonshëm – merr peshën e një akti heroik. E kam kuptuar këtë jo vetëm përmes përvojës sime personale, por edhe përmes zbulimeve që sot i mbështet shkenca.
Më kujtohet ajo ditë, kur jashtë furrës së bukës, pashë një grua të moshuar. Shporta e saj ishte pothuajse bosh. E ftova të merrte bukë nga unë. Ajo më shikoi me sytë e njomur dhe tha:
“Nuk është bukë kjo. Është ndjenja që dikush më pa.”
Ishte çasti kur e kuptova: ndihma nuk është thjesht produkt, por ndjesi, lidhje, jetë.
Shkenca: Ndihma na bën më të lumtur
Një studim i publikuar në Science tregon se shpenzimi i parave për të tjerët sjell më shumë lumturi sesa shpenzimi për veten (Dunn, Aknin & Norton, 2008). Autorët e tij theksojnë:
“Dhënia për të tjerët rrit ndjesinë e mirëqenies, pavarësisht shumës apo mënyrës.”
Gjithashtu, një meta-analizë e vitit 2020 që përfshiu mbi 200 mijë njerëz konfirmoi se sjelljet prosociale lidhen në mënyrë domethënëse me mirëqenien psikologjike (Hui et al., 2020). Kjo lidhje është edhe më e fortë kur aktet janë të vetëdijshme dhe të motivuara nga empatia.
Ndihma si mjet për të gjetur vetveten
Njerëzit shpesh ndihmojnë për të ndihmuar të tjerët – por rezulton se edhe përfitimi i vetë ndihmuesit është i thellë. Studime të Universitetit të Zyrihut tregojnë se edhe vetëm planifikimi për të dhënë sjell rritje të aktivitetit në zona të trurit që lidhen me lumturinë (Time, 2017).
Kjo përputhet me konceptin e “warm-glow giving” (Andreoni, 1990), që nënkupton ndjesinë e brendshme të ngrohtësisë që përjetohet gjatë një akti bujarie – një ndjenjë që nuk blihet dhe nuk shtiret.
Ndihma forcon lidhjet dhe identitetin
Aktet e ndihmës nuk ndërtojnë vetëm lumturinë personale, por janë thelbësore për lidhjen me të tjerët. Sipas psikologes Sonja Lyubomirsky, ndihma rrit ndjenjën e përkatësisë dhe fuqizon marrëdhëniet ndërpersonale:
“Kur ndihmojmë të tjerët, ne i tregojmë vetes se jemi të dobishëm – dhe kjo ka ndikim të fuqishëm në vetëvlerësim” (The How of Happiness, 2007).
Sipas psikologes Sonja Lyubomirsky:
“Kur ndihmojmë të tjerët, tregojmë vetes se jemi të dobishëm, dhe kjo rrit vetëvlerësimin.”
Një tjetër përfitim i madh është fuqia transformuese morale. Ajo na bën të ndiejmë drejtësi në një botë shpesh të padrejtë. Në çaste kur ndihmojmë, e rikthejmë dinjitetin jo vetëm të tjetrit, por edhe tonin.
Disa akte ndihme janë aq të mëdha, sa ndryshojnë rrjedhën e jetës. E përjetova këtë kur ndihma ime për dikë u kthye në “mirënjohje që më bëri të kuptoj se kam më shumë se ç’mendoja”.
Ndihma nuk është vetëm vepër, por gjuhë e shpirtit
Në botën e sotme, e cila përballet me ndarje, krizë identiteti dhe lodhje emocionale, ndihma është më shumë se një akt social – është një akt ekzistencial. Ajo i rikujton njeriut se nuk është vetëm. Siç thotë Dalai Lama:
“Nuk është e nevojshme të jesh fetar. Mjafton të jesh njerëzor për të qenë i dhembshur.”
Unë e mësova këtë jo nëpër libra, por në momentin kur një grua më falënderoi jo për bukën, por për praninë. Sot, ndihma nuk është më një favor që bëj – është një mënyrë për të jetuar.
