Kurti i kërkon Zelenskyt njohjen e Kosovës: Një hap që forcon rendin ndërkombëtar

Para 2 oresh

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, i ka bërë thirrje presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, që Ukraina ta njohë pavarësinë e Kosovës.

Në një opinion të publikuar, Kurti ka argumentuar se njohja e Kosovës nuk do të ishte thjesht një nder për vendin tonë, por një kontribut në forcimin e rendit ndërkombëtar dhe kundërshtimin e pretendimeve të Rusisë për aneksimin e territoreve.

Ai ka theksuar se pavarësia e Kosovës nuk mund të barazohet me aneksimet territoriale të kryera nga Rusia, duke nënvizuar se rastet e vetëvendosjes nuk mund të trajtohen si të njëjta nga pikëpamja juridike dhe politike.

Kurti ka rikujtuar gjithashtu mbështetjen e vazhdueshme të Kosovës për Ukrainën që nga fillimi i agresionit rus, duke vënë në pah dallimin mes qëndrimeve të dy vendeve për çështjen e njohjes.

“Njohja e Kosovës nuk krijon një rregull automatik për çdo mosmarrëveshje territoriale diku tjetër”, ka shkruar Kurti.

Ky është opinioni i plotë i kryeministrit:

Gushtin e kaluar, Presidenti Volodymyr Zelensky deklaroi se qëndrimi i Ukrainës ndaj Kosovës, përkatësisht mosnjohja e saj, mbetet i pandryshuar. Ajo që ishte mbresëlënëse në lidhje me këtë është se deklarata u bë në Beograd, kryeqytetin e Serbisë, një nga aleatët më të ngushtë të Rusisë.

Nga ana tjetër, Kosova ka ruajtur qëndrimin e saj ndaj Ukrainës: atë mbështetës. Ne kemi dënuar agresionin e Moskës, jemi në përputhje me sanksionet e SHBA-së dhe BE-së, kemi strehuar gazetarë ukrainas dhe kemi kontribuar me ndihmë dhe trajnime ushtarake.

Shumë paralele mund të tërhiqen midis Kosovës dhe Ukrainës. Konflikti në Ukrainë është lufta e parë e madhe në Evropë që nga koha e Kosovës. Të dy vendet përballen me një fqinj që bën thirrje të dyshimta në historinë e shumë shekujve më parë për të justifikuar pretendimet mbi territorin e tyre sot.

Kosova dhe Ukraina gjithashtu ndajnë një histori të mbështetjes së bashkësisë ndërkombëtare, në momente dhe rrethana të ndryshme, në shfaqje të jashtëzakonshme të unitetit ndërkombëtar.

Në një kthesë të çuditshme ngjarjesh, ka pasur një lloj zigzagu. Zelensky është afruar më shumë me Serbinë, një vend që ka refuzuar vazhdimisht të sanksionojë Rusinë edhe pasi zgjedhjet parlamentare të tetorit ndryshuan udhëheqjen, ndërsa vetë Rusia e ka përmendur vazhdimisht shembullin e Kosovës.

Në fjalimin e tij pas aneksimit të Krimesë, Putini u kthye një mijë vjet prapa për të justifikuar pretendimet e Rusisë. Ai përmendi gjithashtu Kosovën: “Partnerët tanë perëndimorë krijuan precedentin e Kosovës me duart e tyre – në një situatë shumë të ngjashme, siç ranë dakord vetë – dhe pastaj ulëritën dhe qanë kur banorët e Krimesë përdorën të njëjtën të drejtë.”

Putini nuk shqetësohet për respektimin e ligjit ndërkombëtar. Përkundrazi, përmendja e tij e çështjes së Kosovës është një përpjekje për të diskredituar Perëndimin. Ai e akuzon Perëndimin se dëshiron ta poshtërojë Rusinë, ndërsa argumenton se vetë ka krijuar një precedent të mungesës së ligjit.

Kosova nuk është e panjohur me trazirat me njohjen e saj. Ajo shpalli pavarësinë në vitin 2008, pasi shumica e kufijve evropianë ishin përcaktuar tashmë përmes rendit pas Luftës së Dytë Botërore, rënies së Bashkimit Sovjetik dhe shpërbërjes së Jugosllavisë. Sot, më shumë se 120 vende e kanë njohur atë dhe që nga fillimi ka gëzuar mbështetjen e aleatëve kryesorë perëndimorë, përfshirë Shtetet e Bashkuara, Britaninë, Gjermaninë, Italinë dhe Francën.

Gabimi është t’i trajtosh të gjitha pretendimet për vetëvendosje sikur të ishin ligjërisht dhe politikisht të këmbyeshme. Ato nuk janë. Njohja e Kosovës nuk krijon një rregull automatik për çdo mosmarrëveshje territoriale diku tjetër.

Çdo rast duhet të gjykohet mbi historinë e vet, faktet e veta dhe, më e rëndësishmja, mbi atë që kanë bërë në të vërtetë vendet e përfshira.

Pavarësia e Kosovës nuk ishte as e nxituar dhe as e pamatur. Ajo ishte rezultat i një beteje të zgjatur: aparteid dhe shtypje e shqiptarëve etnikë në ish-Jugosllavi, e ndjekur nga lufta, spastrimi etnik dhe gjenocidi pasi Serbia kishte kryer tashmë gjenocid në Bosnjë dhe kishte nisur një fushatë për të bërë të njëjtën gjë në Kosovë. Ajo përfshinte gjithashtu negociata të rënda të ndërmjetësuara nga Perëndimi.

Serbia kishte mundësi të mjaftueshme për të negociuar, si para ndërhyrjes së NATO-s në vitin 1999, ashtu edhe para shpalljes së pavarësisë në vitin 2008. Në pranverën e vitit 1999, të 19 anëtarët e NATO-s ishin të bashkuar në vendimin për të bombarduar një vend evropian: Jugosllavinë e Millosheviqit. Kjo flet për sa e rëndë ishte situata, veçanërisht duke pasur parasysh se sot 19 vende përpiqen të bien dakord për një njoftim të përbashkët për shtyp.

Bisedimet formale shumëvjeçare mbi statusin përfundimtar të Kosovës filluan në fund të vitit 2005 nën drejtimin e të Dërguarit Special të OKB-së, Martti Ahtisaari. Ahtisaari në fund propozoi pavarësi të mbikëqyrur me një nivel të paparë mbrojtjeje për pakicat. Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë më vonë arriti në përfundimin në mendimin e saj këshillimor të vitit 2010 se shpallja e pavarësisë së Kosovës nuk shkelte të drejtën ndërkombëtare. Në shtator 2012, mbikëqyrja ndërkombëtare e pavarësisë u ndërpre.

Kosova nuk është precedenti i Putinit.

Dhe pikërisht kjo është arsyeja pse Kosova ka rëndësi për këtë argument. E drejta ndërkombëtare nuk kërkon të pretendosh se rastet thelbësisht të ndryshme janë të njëjta. Të pranosh këto dallime nuk është hipokrizi. Kjo është ajo që supozohet të bëjë ligji.

I njëjti argument i mungesës së ligjit përdoret nga Presidenti serb i sapo rrëzuar Vuçiç: se pavarësia e Kosovës shkel të drejtën ndërkombëtare, edhe kur nuk e bën. Ekziston një kontradiktë groteske në thirrjen e së drejtës ndërkombëtare, ndërkohë që, më shumë se 25 vjet më vonë, familjet në Kosovë ende kërkojnë njerëz të vrarë gjatë luftës dhe varre masive, vendndodhjet e të cilave Serbia refuzon t’i zbulojë.

Këtë verë, vizitova Zubin Potokun, një rajon malor në Kosovë ku po zbulohen mbetje njerëzore në një vend të thellë në pyll, ku besohet se ndodhen civilë të rrëmbyer dhe të zhdukur me forcë gjatë luftës. Ndër ata, mbetjet e të cilëve u identifikuan në këtë vend, janë intelektualë, mjekë, profesorë dhe aktivistë të të drejtave të njeriut, të rrëmbyer më 19 prill 1999. Më shumë se 25 vjet pas luftës, familjet ende kërkojnë mbetjet e civilëve të vrarë.

Kaq për të drejtën ndërkombëtare.

Më e rëndësishmja, Kosova dhe Ukraina nuk ndajnë vetëm elementë të së kaluarës dhe të së tashmes. Ato ndajnë edhe një orientim drejt së ardhmes. Të dyja duan të bashkohen me Bashkimin Evropian dhe NATO-n. Njohja e Kosovës do të thoshte ta bënte atë drejtim të së ardhmes më të fortë.

Njohja e Kosovës nga ana e Ukrainës do të ishte si të kundërshtonte mashtrimin e Putinit. Njohja do të hidhte poshtë pretendimin e Putinit se Kosova është provë se demokracitë e Perëndimit janë të paligjshme. Do të hidhte poshtë përpjekjen e tij për të bashkuar raste të ndryshme në një argument të vetëm të përshtatshëm.

Një kufi i ndryshuar nga tanket e një superfuqie nuk është i njëjtë me një status të arritur pas luftës çlirimtare, administrimit ndërkombëtar dhe diplomacisë. Pushtimi nuk është vetëvendosje. Aneksimi nuk është pavarësi. Kutitë e votimit për referendum nuk duhet të mbahen nga ushtarët e një vendi fqinj, siç bënë ushtarët rusë në Krime. Vetëvendosja është vetëvendosja e një populli, një akt çlirimi në kërkim të barazisë dhe lirisë, demokracisë emancipuese dhe pavarësisë së vërtetë, jo zgjerimi ose zgjerimi i një shteti tjetër në ndjekje të aspiratave të tij hegjemonike.

Kjo ka rëndësi jo vetëm për Ukrainën, por për çdo vend që ka frikë ta njohë Kosovën për shkak të asaj që kjo mund të nënkuptojë për mosmarrëveshjet e veta territoriale.

Presidenti Zelensky duhet ta njohë Kosovën jo si një nder për ne, por sepse kjo do të forconte rendin ndërkombëtar që Ukraina ka kaluar vite duke e mbrojtur, një rend në të cilin historia nuk është një licencë për pushtim, kufijtë nuk ndryshohen me forcë dhe vendeve më të vogla nuk u mohohet e ardhmja e tyre nga ato më të mëdha.

Krimea është Ukrainë.

Dhe Kosova është Kosovë.