Në vitin 1987, Werner Daum u bë diplomati i parë gjerman që hapi ambasadën e Gjermanisë Perëndimore në Tiranë, një hap i guximshëm në një kohë kur Shqipëria ishte ende në izolim total nën regjimin komunist. Ai ishte dëshmitar i ngjarjeve që çuan në rënien e diktaturës dhe në tranzicionin e vështirë që ndoqi, përfshirë episodin historik të 2 korrikut 1990, kur mijëra shqiptarë u përpoqën të kalonin në ambasadën gjermane në kërkim të lirisë.
Në këtë intervistë, Daum tregon nga afër atmosferën e tensionuar, takimet me udhëheqësit komunistë, frikën dhe shpresën e njerëzve, dhe si ishte të qëndrosh në zemër të një revolucioni të heshtur.
Intervistë
Pyetje: Z. Daum, si ju erdhi ideja për të hapur ambasadën gjermane në Tiranë në një kohë kaq të vështirë politike?
Werner Daum: Në atë kohë, Shqipëria ishte një nga vendet më të izoluar në botë. Por ne besonim se një prezencë diplomatike do të ishte çelësi për të hapur kanalet e komunikimit dhe për të ndihmuar në një tranzicion të mundshëm. Ishte një hap i guximshëm, pasi situata ishte ende shumë e tensionuar.
Pyetje: Cili ishte reagimi i autoriteteve shqiptare ndaj hapjes së ambasadës?
Werner Daum: Fillimisht, ata ishin shumë të kujdesshëm dhe rezervuar. Ishte një kohë kur çdo kontakt me Perëndimin shihej me dyshim. Por me kalimin e kohës, takimet dhe bisedat hapën dyer dhe u krijua një marrëdhënie më e mirë.
Pyetje: Na tregoni pak për ngjarjet e 2 korrikut 1990, kur mijëra shqiptarë u mblodhën pranë ambasadës gjermane duke kërkuar azil.
Werner Daum: Ishte një moment shumë i tensionuar dhe emocional. Një numër i madh njerëzish, të dëshpëruar nga gjendja në vend, u përpoqën të hynin në ambasadë për të kërkuar mbrojtje. Ne nuk e prisnim një gjë të tillë dhe ishim në një pozicion shumë të vështirë, sepse nuk mund të pranonim të gjithë, por nuk mund ta lëshonim edhe situatën të degjeneronte.
Pyetje: Si ishte jeta në ambasadë në ato ditë?
Werner Daum: Ishte shumë stresuese. Ne po përballeshim me një situatë që kishte ndikim jo vetëm politik, por edhe humanitar. Ne përpiqeshim të mbanim një ekuilibër midis detyrës diplomatike dhe ndihmës ndaj njerëzve që kërkonin ndihmë.
Pyetje: Cili është mesazhi juaj për shqiptarët dhe për botën sot?
Werner Daum: Shqipëria ka kaluar një rrugë të gjatë dhe të vështirë. Kur shikoj sot vendin, shoh një shpresë dhe potencial të madh. Është e rëndësishme të mos harrojmë historinë, por edhe të punojmë për një të ardhme më të mirë./Gazeta Reale
